De procedure stap voor stap

U wilt een initiatief indienen? Lees hier hoe dat stap voor stap moet.

Initiatieffase

- U bedenkt een idee of voorstel, werkt dat uit en zoekt medestanders. Dat voorstel mag over gaan over alle zaken waar de gemeenteraad bevoegd over is (dus niet over zaken die onder de stadsdelen vallen). Een aantal onderwerpen zijn uitgezonderd. De belangrijkste: de begroting en belastingen; individuele kwesties zoals benoemingen en ontslagen; kwetsbare groepen zoals drugsverslaafden en asielzoekers. Ook mag een burgerinitiatief niet in strijd zijn met een raadsbesluit dat de afgelopen 4 jaar genomen is.
- In het voorstel kunt u de gemeente vragen iets te doen, maar ook om iets niet te doen, evenals alle mengvormen tussen die twee. Als u de raad wilt vragen om een bepaald “dreigend” besluit niet te nemen, dan moet u dat verzoek indienen uiterlijk twee dagen voor de raadsvergadering waar dit besluit op de agenda staat, voorzien van voldoende handtekeningen.
- U schrijft uw idee of voorstel uit en gaat daarmee naar het gemeentebestuur (contactinfo zie onder). Het College toetst of uw idee valt onder de uitgezonderde onderwerpen. Als zij uw idee om die reden niet wil toelaten, kan dit alleen na een zwaarwegend advies van de Initiatief- en Referendumcommissie in te winnen.
- Een samenvatting van uw idee (die u zelf schrijft) wordt op standaardformulieren gezet, evenals de namen (maximaal 7) van de initiatiefnemers. Zij zijn de geestelijke vaders van het burgerinitiatief. Op deze formulieren moet u 1100 handtekeningen van kiesgerechtigde Amsterdammers verzamelen. U mag de lege lijsten zelf kopiëren. Er is geen inzamelingstermijn gesteld. U mag al beginnen met handtekeningen inzamelen terwijl uw voorstel nog niet getoetst is aan de uitzonderingen. U loopt dan wel het risico dat dat voor niets is omdat uw idee later als niet toegestaan wordt afgewezen.
- U hebt recht op 4 uur ambtelijke bijstand bij het uitwerken van uw idee of voorstel.
- Als uw idee of voorstel grote kosten met zich mee brengt, kan het College u vragen om een dekkingsvoorstel in te dienen (een plan waar het geld vandaan moet komen). U bent niet verplicht dit te overleggen, maar u staat in de raad en in een eventuele publiciteitscampagne natuurlijk veel sterker als u dat wel doet. Als u dit doet, hebt u recht op 4 uur extra ambtelijke bijstand.
- Als u voldoende ingezamelde handtekeningen heeft, levert u deze in bij het College. Deze telt ze en als het in orde is, gaat uw idee of voorstel naar de gemeenteraad.

Behandeling in de raad

- De gemeenteraad moet het burgerinitiatief volwaardig behandelen.
- Voorafgaand aan de behandeling krijgt u spreektijd in de gemeenteraad.
- Als de gemeenteraad het initiatief goedkeurt, dan wordt het uitgevoerd en eindigt het initiatief. Als de gemeenteraad het initiatief afkeurt, dan kunnen de initiatiefnemers beslissen of zij het erbij willen laten zitten of dat ze door willen gaan voor een referendum.
- In geval van een afwijzing moet de gemeenteraad de redenen van afwijzing opgeven.

Referendumfase

- Als u besluit om door te gaan voor een referendum, moeten ze dat binnen 6 weken na de afwijzing van hun initiatief door de raad, melden aan het College.
- U mag, naar aanleiding van de argumenten van de raad, het voorstel licht wijzigen. Dit mag niet de essentie van het voorstel aantasten (ter beoordeling aan de raad, na advies van de Initiatief- en referendumcommissie).
- U krijgt dan weer handtekeningenlijsten mee, waarop u binnen 6 maanden 25.000 handtekeningen van kiesgerechtigde Amsterdammers moet verzamelen.
- Als uw burgerinitiatief het tegenhouden van een besluit van de gemeenteraad inhield, dan gelden er kortere termijnen: u moet binnen 3 weken 6300 handtekeningen en, als deze goedgekeurd zijn, binnen 6 weken 17.700 handtekeningen (totaal 25.000) inzamelen.
- De handtekeningen die in de fase van het burgerinitiatief werden opgehaald, tellen in beide gevallen niet mee voor de referendumfase.
- Als u voldoende handtekeningen heeft ingediend, bepaald het College een stemdag, niet eerder dan 6 maanden na dat moment. Als uw voorstel het tegenhouden van een besluit van de gemeenteraad inhield, kan dit vervroegd worden tot 4 maanden na dat moment.
- U kunt tegelijk gewoon dooronderhandelen met het College, en als zij onder druk van het “dreigende” referendum toch concessies willen doen, dan kunt u tot 3 maanden voor het referendum het referenduminitiatief terutrekken.
- De gemeenteraad stelt een budget voor de campagne vast. U als initiatiefnemers krijgt de helft van dit geld als subsidie. Ook krijgt u de helft van de ruimte in de gemeentelijke referendumkrant, die huis-aan-huis verspreid wordt om uw argumenten naar voren te brengen.
- De gemeenteraad heeft het recht bij het referendum een alternatief voorstel naast uw voorstel te zetten. De burgers hebben dan 3 keuzes: uw voorstel, het raadsvoorstel of geen van beide.
- Als 20 procent van de kiesgerechtigden komt stemmen, is de uitslag geldig.
- Het referendum is formeel niet-bindend, maar politieke partijen beloven doorgaans voor het referendum de uitslag te respecteren (zelfbinding van de raad). Bij de vorige 7 gehouden referenda in Amsterdam is dit altijd zo gebeurd.

Voor meer info of het verkrijgen van formulieren om handtekeningen voor een initiatief in te zamelen: Gemeente Amsterdam, Directie Juridische Zaken, kamer 1156A van het Stadhuis, tel. 020-5522159